فـيـلـم‌نـوشـتـه‌هـا



Sunday, August 28, 2016

همه‌چيز را سياسی می‌كنند

آن‌چه در برنامه «هفت» گذشت و حرف‌های نيمه‌كاره مهمان

روزنامه اعتماد: برنامه «هفت» جمعه‌شب ميزبان هوشنگ گلمكانی بود؛ منتقد كهنه‌كار سينمای ايران كه به تحقيق می‌توان گفت در مدت بيش از سه دهه فعاليت حرفه‌ای، بنابر دلايل گوناگون از جمله روحيه معتدل و جنجال‌گريز كه همواره بر آن تأكيد داشته و دارد تمايل چندانی به گفت‌وگو با روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها از خود نشان نداده است، چه برسد به حضور در‌ تلويزيون با تمام خط‌كشی‌ها و مرزبندی‌هايی كه بعضاً گلايه اقشار گوناگون اجتماع از سياسيون گرفته تا چهره‌های فرهنگی و هنرمندان را به همراه دارد.
هوشنگ گلمكانی در چنين شرايطی برای مناظره با مسعود فراستی دعوت برنامه «هفت» را پذيرفت يا به تعبير بهروز افخمی «گول» خورد و در نشست حاضر شد. او پيش از آغاز صبحت‌هايش‌ درخواست كرد به او اجازه دهند آن‌چه در نظر دارد تمام و كمال بيان كند، چراكه معتقد بود ميزبان همواره زمان كافی و تريبون را در اختيار دارد، اما اداره برنامه تا پايان شرايط متفاوتی را رقم زد و گلمكانی كه با پرسش‌ها و انتقادهايی مواجه شده بود زمانی برای پاسخگويی در اختيار نداشت.
اين اتفاق بنا بر گفته گلمكانی «به رويه‌ای معمول در صداوسيما بدل شده و جای تعجب ندارد.» او در همين رابطه به «اعتماد» می‌گويد: «مسأله اين است كه وقتی در برنامه‌های تلويزيونی صحبت‌ می‌كنيم، بايد از سوی ميزبان فرصتی هم برای جمع‌بندی مباحث در اختيار مهمان قرار گيرد؛ اما به‌طور ناگهانی به شما می‌گويند فرصت نيست و برنامه به پايان می‌رسد.»
بخشی از نشست برنامه «هفت» به تكرار دوباره مواضع مسعود فراستی و بهروز افخمی درباره جشنواره‌ها و فيلم‌های جشنواره‌ای گذشت. ميزبانان برنامه اعتقاد داشتند كه «مديران بنياد سينمايی فارابی در دهه ٦٠ و شخص سيدمحمد بهشتی با همراهی مجله فيلم اين روند را به سينمای ايران تزريق كردند كه موجب شد تنها آثار سينمايی پذيرفته و تاييد شده توسط جشنواره‌های بين‌المللی معتبر جلوه كنند.»
اما اتفاق جالب زمانی رخ داد كه دقايقی از زمان برنامه «هفت» به گفت‌وگوی بهروز افخمی با «ميگل ليتين» كارگردان شيليايی – كه به دعوت جشنواره فيلم عمار در ايران به سر می‌برد – اختصاص يافت و برای نشان دادن اعتبار اين كارگردان به استقبال جشنواره‌های فيلم اسكار، كن و ديگر رويدادهای معتبر جهان متوسل شد.
هوشنگ گلمكانی درباره مواردی از اين دست و انتقادهای مطرح‌شده درباره سينمای جشنواره‌ای می‌گويد: «نقد دوستان اين است كه چرا ما در دوره‌ای از عباس كيارستمی يا محسن مخملباف، تاركوفسكی و پاراجانف حمايت كرده‌ايم. درحالی كه جهان، اعتبار عباس كيارستمی را تاييد كرده‌ و حمايت مجله فيلم از او مايه افتخار است. از طرفی محسن مخملباف به عنوان محصول حوزه هنری در آن دوران نقشی پررنگ در عرصه فرهنگ و سينمای ايران داشت و طبيعی بود كه به آثارش می‌پرداختيم.»
اين منتقد می‌افزايد: «آن زمان كه درباره مخملباف می‌نوشتيم او در سينمای ايران و جريان فرهنگی كشور حضور فعال داشت و مورد حمايت هم بود؛ مشخص نيست چرا چنين رويكردی امروز به عنوان نقطه ضعف ما مطرح می‌شود.»
تناقض‌های مورد اشاره گلمكانی امری رايج در گفتمان رسمی است كه با رويكرد ايدئولوژيک اقدام به نقد آثار هنری می‌كند. اين منتقد می‌گويد: «می‌خواهند ما را وارد بحث‌های سياسي كنند كه من اصلاً علاقه‌ای به آن ندارم. از طرفی هم بدون اعلام اينكه زمان برنامه رو به پايان است، گفتند كه فرصتی نمانده و من ناچار شدم در شرايطی چند جمله آخر را بگويم كه آقای افخمی درحال صحبت بود؛ درحالی كه در يک بحث منصفانه از قبل اعلام می‌كنند چه‌قدر زمان باقی مانده است.»
گلمكانی در توضيح آن‌چه در برنامه گذشت، بيان كرد: «به نظرم تلويزيون، كه نمی‌دانم چه كسی عنوان رسانه ملی به آن داده است، بيش‌تر يک رسانه انحصاری است كه برای راضی نگه داشتن عده‌ای محدود يا ناراضی نكردن اين جمعيت برنامه‌ريزی شده است و همان‌طور كه در بخشی از برنامه اشاره كردم مثل نشريات زرد با حاشيه‌آفرينی و جنجال‌سازی در پی افزايش آمار مخاطبان است. چنين رفتاری اصلاً عجيب نيست و در نهايت فكر می‌كنم مردم به خوبی ديدند چه اتفاقی افتاد.»
با تمام اين تفاسير گلمكانی تأكيد كرد كه «بخش پايانی برنامه آن‌قدر مضحک بود كه حتی نيازی به پاسخگويی نداشت و خواننده منصف خودش در مورد جايگاه كيارستمی و تاركوفسكی و پاراجانف قضاوت خواهد كرد. البته دوستان اصلاً رفتار بدی نداشتند. بهروز افخمی همان بهروز و مسعود فراستی هم همان مسعودی بود كه همواره آن‌ها را به واسطه مواضع‌شان می‌شناسيم و من احساس ناراحتی نكردم و فقط آداب پايان برنامه را به‌جا نياوردند.»
گلمكانی در ابتدای نشست جمعه‌شب به جمله‌ای اشاره كرد كه بعد از برنامه «هفت» در كانال تلگرامی اين برنامه قرار گرفت، مبنی براين‌كه «اقرار هوشنگ گلمكانی و مجله فيلم به اينكه نخستين كتاب درباره پاراجانف را منتشر كرده است!» او در اين رابطه بيان كرد: «جالب است وقتی شما درباره يک فيلم‌ساز كتاب منتشر می‌كنيد اتفاقی منفی تلقی می‌شود.»
دبير شورای نويسندگان مجله فيلم در اين برنامه به رويه جنجال‌آفرين برنامه «هفت» پرداخت و بيان كرد: «كانال تلگرامی برنامه «هفت» با تيتری نوشته بود: «مناظره جنجالی هوشنگ گلمكانی و مسعود فراستی» كه برايم جالب بود چه‌طور وقتی هنوز حرف نزده‌ايم و برنامه‌ای توليد نشده قرار است اين‌جا جنجالی به وجود بيايد. اين نشانه‌ای است كه بايد به آن دقت كنيم.»
او با اشاره به جنجال و حاشيه‌ای كه در جامعه و سينمای ما هست، ‌تنش را سم دانست و اشاره كرد كه تلويزيون به دليل فراگيری بايد جامعه را آرام و از حاشيه دور كند. او يادآور شد: «من تعجب می‌كنم چرا در بعضی از برنامه‌ها تلاش می‌شود مثل نشريه‌های زرد از راه جنجال و حاشيه كار پيش برود و مخاطب جذب شود.» او گفت كه اگر از نظر امنيت ملی هم نگاه كنيم می‌فهميم جامعه نياز به آرامش دارد و با انتقاد از حاشيه‌سازی‌های برنامه هفت گفت كه خود سينما هم جنجال و حاشيه دارد، به اين موضوع دامن نزنيم.
اما افخمی در جواب گلمكانی اين موضوع را تلويحاً رد كرد و گفت: «من فكر می‌كنم سينما در هيچ‌كدام از اشكالش حتی در نوع جشنواره‌ای خيلي بی‌سروصدا نيست. هر برنامه‌ای در تلويزيون درباره سينما بايد جنبه سرگرم‌كننده و حتی كمدی داشته باشد.»
گلمكانی هم درجواب گفت: «كسانی هستند كه اصلاً علاقه‌ای به سينما ندارند. ته ذهن آنها به احتمال زياد اين است كه اين همه كشور اصلاً سينما ندارند مگر چه شده است؟ اين جنجال‌ها و حاشيه‌ها به آن تفكر كمک می‌كند. اين برنامه نبايد به كسانی كمک كند كه علاقه‌ای به سينما ندارند.»
فراستی هم در اين بخش پاسخ گلمكانی را چنين داد: «بحث جنجال نشان می‌دهد كه روحيه تو به‌شدت معتدل و محافظه‌كار است. اين در نوشته‌هايت هست و در ادامه انتشار سی‌وچهارساله مجله فيلم هم حس می‌شود. اين روحيه مال هوشنگ است و روحيه من بدون اين‌كه بخواهم حاشيه درست كنم اين نيست. من قصد ايجاد جنجال نداشته‌ام، اما حرف‌هايم ممكن است جنجالی شود. فضايی كه مسئولان ما در اين سال‌ها درباره سينما ايجاد كرده‌اند فضای مُرده، رودربايستی و تعارف است. فضای رک و صريح و نقد شفاف نيست. طوری مانع بيان نظرات شدند كه تو نتوانستی سال‌ها بگويی «اشک‌ها و لبخندها» را دوست دارم.»
او همچنين گفت: «بعضی از دوستان فرهيخته دوست دارند سينما را عصا قورت داده جلوه دهند. وقتی نمی‌خواهند سينما شاداب باشد و شلوغی‌های طبيعی باشد، نتيجه نوعی از سينما می‌شود كه در آن زندگی طبيعی نيست.»

روزنامه اعتماد، شماره 3611، یکشنبه هفتم شهریور 1395

Labels: , , , , , ,



[ / ]




.مطالب اين صفحه تحت قانون «حقوق مؤلفين» است. چاپ بخشی يا تمام اين صفحه تنها با اجازه نويسنده ممکن است ©