فـيـلـم‌نـوشـتـه‌هـا



Tuesday, March 15, 2016

یک عید بود و یک فردین

هفته‌نامه تماشاگران امروز: سینماهای دهه پنجاه ظاهراً خیلی نوروز و دیروزشان فرقی نداشته. آن‌قدر که نکته خاصی در ذهن یک منتقد سینما درباره اکران‌های نوروزی آن سال‌ها نمانده است. البته هوشنگ گلمکانی، سردبیر مجله فیلم می‌گوید آن روزها فقط مطبوعاتی بوده و منتقد فیلم نبوده. شاید همین موضوع هم پاسخ‌هایش را درباره وضعیت سینماها در سال‌های دهه پنجاه بسیار کوتاه می‌کند. گلمکانی نه نقد فیلم شاخصی را یادش می‌آید و نه منتقد خاصی را. ستاره سینما برای مطبوعاتی آن روزها و منتقد سینمای امروز فردین است.
او دهه پنجاه به عشق فردین به سینما می‌رفته و می‌گوید مردم هم به همین عشق صندلی‌های سینما را پر می‌کردند. هوشنگ گلمکانی از فیلم‌های
حسن کچل، ایوب و یک خوشگل و هزار مشکل به عنوان فیلم‌های پرفروش در اکران‌های نوروزی آن سال‌ها نام می‌برد.

* اکران‌های نوروزی سینماها به چه صورت بود؟ از روز اول عید شروع می‌شد؟
از دوسه روز قبل از عید اکران‌ها در تهران شروع می‌شد، اما در شهرستان‌ها درست روز اول عید فیلم‌ها را عوض می‌کردند. در تهران چهارشنبه‌ها فیلم‌ها عوض می‌شدند و آخرین چهارشنبه سال شروع اکران‌های نوروزی بود.
* لیست فیلم‌هایی که قرار بود در عید اکران شود، از قبل اعلام می‌شد؟
بله. از یکی‌دو هفته قبل اعلام می‌شد.
* ظاهراً قبل از انقلاب اکران هم‌زمان فیلم‌های خارجی را هم داشته‌ایم.
خیلی کم این اتفاق می‌افتاد. مثالی یادم نمی‌آید اما خاطرم هست که یکی‌دو مورد اکران هم‌زمان داشتیم ولی فکر نمی‌کنم بیش‌تر از این بوده باشد. مسأله این بود که باید فیلم‌ها دوبله می‌شدند. حتی زمانی که کمپانی‌های خارجی در ایران دفتر نمایندگی داشتند، یعنی خودشان فیلم‌ها را پخش می‌کردند، باز هم این پروسه طول می‌کشید.
* اقبال مردم بیش‌تر به فیلم‌های ایرانی بود یا خارجی؟
فیلم‌های ایرانی را بیش‌تر می‌دیدند. چون به هر حال فیلم‌های خارجی در حداکثر سه یا چهار سینما اکران می‌شدند، اما فیلم‌های ایرانی در گروه‌های سینمایی پخش می‌شدند.
* کدام گروه‌های سینمایی فیلم‌های بهتری اکران می‌کردند؟
در یک دوره‌هایی سه گروه و در دوره‌هایی چهار گروه سینمایی بود. البته من خیلی در جریان مناسبات پشت پرده این‌ها نبودم که بدانم به چه صورتی این کار انجام می‌شود. آن زمان کسانی بودند که هم تولیدکننده بودند و هم پخش‌کننده و سینما هم داشتند یا سینماهایی را در اختیار خودشان داشتند. فیلم‌های خوب در این گروه‌ها می‌گشت و نمی‌توان به صورت دقیق گفت که کدام گروه بهترین فیلم‌ها را نشان می‌داد. دوره‌ای بود که سینما کاپری فیلم‌ها را تکی هم نشان می‌داد. فیلم‌هایی بود که به درد گروه نمی‌خورد و در یک سینما این فیلم‌ها نمایش داده می‌شد. من آن زمان بیش‌تر به عنوان یک تماشاگر سینما را دنبال می‌کردم. مطبوعاتی هم بودم اما آن زمان خیلی این چیزها اعلام نمی‌شد. فقط می‌گفتند برنامه‌های نوروزی سینماها این‌ها هستند. ولی این‌که به چه شکل انتخاب می‌شدند، هیچ‌وقت رسانه‌ای نمی‌شد.
* خاطره‌ای از فیلمی که در اکران نوروزی‌اش بسیار پرطرفدار باشد، دارید؟
معمولاً در اکران‌های نوروزی، فردین یک فیلم داشت. ستاره‌های بازیگری در انتخاب فیلم‌ها برای تماشاگر، اهل سینما، پخش‌کننده و سینمادار مهم بودند. هر زمانی که این ستاره‌ها فیلم‌های آماده پخش داشتند، معمولاً در برنامه نوروزی سینماها جا داشتند. مثلاً فیلم حسن کچل از فیلم‌هایی بود که در نوروز اکران شد و موفق بود. فیلم ایوب هم که فردین در آن بازی می‌کرد در سال 1350 از برنامه‌های نوروزی سینماها بود. فیلم یک خوشگل و هزار مشکل که باز هم فردین در آن بازی می‌کرد، هم‌زمان با ایوب در همان سال 1350 از اکران‌های نوروزی بود. فردین پای ثابت اکران‌های نوروزی سینماها بود.
* قیمت بلیت‌های سینما در عید تغییر می‌کرد؟
نه. هیچ تغییری نمی‌کرد. همان قیمت همیشگی را داشت.
* مطبوعات نقدهای‌شان را درباره فیلم‌ها چه‌گونه می‌نوشتند؟
در مطبوعات آن زمان، نقدی درباره فیلم‌های ایرانی وجود نداشت یا حداقل خیلی کم بود. فیلمفارسی و فیلم‌های تجارتی که اصلاً نقد نداشتند. نقد کمی درباره فیلم‌های هنری و متفاوت سینمای ایران نوشته می‌شد. آن زمان هم یک یا گاهی دو مجله سینمایی منتشر می‌شد و اغلب این‌ها هم به نوعی روابطی با گردانندگان نشریات داشتند و ملاحظاتی رعایت می‌شد که نقدی صورت نمی‌گرفت. غیر از یک دوره‌ای که دکتر کاووسی – چه آن زمان که خودش مجله داشت و چه زمانی که مجله نداشت – به یک مناسبتی درباره فیلم‌های تجارتی یا به قول خودش فیلمفارسی نقدهایی می‌نوشت. آن نقدها هم همه‌شان نقدهای تحقیرآمیز بود و فیلم‌ها را مسخره می‌کرد. درباره فیلم تجارتی یا به‌اصطلاح فیلمفارسی به طور معمول هیچ‌وقت در مطبوعات نقدی نوشته نمی‌شد. همان طور که عرض کردم نقدها درباره فیلم‌های متفاوت و هنری بود که تعداد همین نقدها هم خیلی کم بود. گاهی در نشریات سینمایی یا روزنامه ها، مثلاً در مجله رودکی و مجله نگین و گاهی مجله تماشا نقدهایی نوشته می‌شد.
* مثلاً کدام فیلم را به خاطر می‌آورید که در موردش نقدی نوشته شده باشد؟
همین فیلم تنگنا در آن زمان مورد توجه منتقدان قرار گرفت و البته جایزه منتقدان را در جایزه سپاس دریافت کرد. بین تماشاچیان هم در جداول ستاره‌داری که تماشاچیان ستاره می‌دادند امتیاز خوبی گرفت؛ اما باور کنید که درباره همین فیلم هم حتی یک مطلب اساسی که بتوان اسمش را نقد گذاشت، در مطبوعات آن زمان نوشته نشد. تمام مطالب، جسته‌وگریخته و پراکنده در حد چند یادداشت بودند. نقد فیلم ایرانی در آن زمان رواج نداشت.

هفته‌نامه تماشاگران امروز، شماره 95، نوروز 1395

Labels: ,



[ / ]




.مطالب اين صفحه تحت قانون «حقوق مؤلفين» است. چاپ بخشی يا تمام اين صفحه تنها با اجازه نويسنده ممکن است ©