فـيـلـم‌نـوشـتـه‌هـا



Saturday, February 28, 2015

ساز مخالف

ملاحظاتی درباره پخش تلویزیونی مراسم پایانی سی‌وسومین جشنواره فیلم فجر

پخش نیمه‌مستقیم مراسم پایانی سی‌وسومین جشنواره فیلم فجر (گویا با نیم ساعت تأخیر) از کانال «نمایش» را که به دلیل حضور در مراسم، طبعاً ندیدم. اما بنا به تجربه می‌شد حدس زد که این میزان تأخیر در پخش یک مراسم داخلی، به‌رغم حضور مقام‌های دولتی، برای داشتن فرصت کافی جهت «پاک‌سازی» حرف‌ها و تصویرهایی است که چندان تناسب و همراهی با رادیکال‌ترین تفکرات رسمی ندارد. اگر گزارش مسابقه‌های ورزشی خارجی با هفت ثانیه تأخیر با همین هدف پخش می‌شود و در نهایت چند تصویر تکراری را جایگزین معدود تصویرهای «غیرقابل پخش» می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند، تأخیر بیست‌سی دقیقه‌ای برای پخش مراسم اختتامیه بزرگترین رویداد فرهنگی سالانه کشور نشان از احتیاطی افراطی، بسیار رادیکال و به تعبیری فوبیایی دارد که از جهتی حیرت‌انگیز و از جهتی غم‌انگیز است. واقعاً در چنین مراسمی چه می گذرد، چه گفته می‌شود و چه بر صحنه می‌آید که نیاز به این همه احتیاط و سانسور هست؟
عصر جمعه 24 بهمن کانال چهارم سیمای جمهوری اسلامی گزارشی از این مراسم را پخش کرد که نمی‌دانم چقدر به پخش دو شب پیش مراسم از کانال نمایش دارد، اما این برنامه نیز حاوی همان ملاحظات و نگرانی‌ها و فوبیایی بود که همیشه در این گونه موارد خود را نشان داده و هیچ توجیهی برای آن نمی‌توان یافت. درست مثل پرهیز مضحک و بی‌معنای تلویزیون از نمایش سازهای موسیقی که هیچ‌‍‌کس تاکنون توضیح قانع‌کننده‌ای بابت آن نداده است. (جالب است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، متولی فعالیت‌های فرهنگی کشور، هر سال در دهه فجر جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر را برگزار می‌کند که آثار شرکت‌کنندگان با همین سازها نواخته می‌شود. امسال در آغاز بعضی از سانس‌های نمایش جشنواره فیلم فجر، تیزر بسیار جذابی برای تبلیغ جشنواره موسیقی فجر نمایش داده می‌شد که از این زاویه بسیار پرمعنا بود: سه‌چهار نوازنده در اتاقکی شیشه‌ای نشسته‌اند و هر کدام که ضربه یا زخمه‌ای به سازشان می‌زنند – آن هم در نمای بسیار درشتی که همه پرده را پر می‌کند – یکی از دیوارهای شیشه‌ای بر اثر موج این صدا فرو می‌ریزد و سپس همنوازی آن‌ها شوری می‌آفریند برای توجه دادن به جشنواره‌ای که نهاد متولی فرهنگ نظام برگزار می‌کند اما در بزرگترین رسانه نظام نمایش ابزار خلق آثارش اجازه نمایش ندارند. یعنی یک موقعیت کاملاً ابسورد.)
باری... اگر احیاناً در گزارش نیمه‌مستقیم مراسم پایانی جشنواره فیلم فجر از کانال «نمایش» فرصت کافی برای «پاک‌سازی» و رعایت «ملاحظات» وجود نداشته و چیزهایی احتمالاً از دست برادران در رفته، گزارش جمعه کانال چهار از مراسم، به دلیل این که دو روز فرصت وجود داشته برای آماده کردن آن، به طرز دقیق‌تری بازتاب نگرانی‌ها و نگاه رسمی به چنین رویدادی، و البته به خیلی چیزهای دیگر است. آشکارترین نشانه در این برنامه، تقلیل نقش زنان سینماگر به حداقل، و در مواردی حذف آنان بود. تا جایی که ممکن بوده لحظه‌های حضور آن‌ها بر صحنه کوتاه شده بود؛ برای نمایش همان لحظه‌های کوتاه حضور هم از تصویرهای دوربینی که لانگ‌شات مراسم را گرفته بود استفاده شده بود و در مورد دو برنده جایزه بهترین بازیگر زن نقش اول و نقش مکمل که اصلاً حتی لحظه‌ای هم حضور آن‌ها بر صحنه پخش نشد و به محض اعلام نام برنده، کات شد به مورد بعدی! در مواردی هم که زن بازیگری قرار بود نام برنده‌ای را اعلام کند از پخش تصویر او خودداری شده بود و فقط صدای او روی تصویر جمعیت یا مسیر آمدن برنده به روی صحنه استفاده کرده بودند. گویی اینان مشتی جذامی، غربتی، داعشی یا اصلاً تعدادی ساز موسیقی هستند که نباید نمایش‌شان داد!
اما پخش قسمت‌هايی از اين مراسم در برنامه «هفت» در نيمه‌شب همان روز، حكايتی ديگر داشت و گويی در سرزمينی ديگر رخ داده بود، چون حذفی‌های عصر، اين بار حتی در نمای نزديک پخش شد. مصداق بارز سياست يک بام و چند هوا. ولی پيشنهاد مجری برنامه در پايان ميزگردی با حضور دبير جشنواره، بسيار مبتكرانه و عجيب و نو بود كه خطاب به آقای دبير پيشنهاد كرد: «لطفاً لباس مناسبی – به شكل يونيفرم - برای سينماگرانی كه قرار است بر صحنه بيايند طراحی كنيد كه ما بتوانيم همه مراسم را بدون دغدغه پخش كنيم!» (نقل به مضمون). با كمال تشكر از مجری برنامه.
چه باید گفت؟ و بعد حیرت آخر هم نازل شد: تدوینگر این برنامه، این «شیرینکاری» و خوش‌خدمتی مضحک یک خانم مستندساز است. خانم روناک جعفری چگونه توانست خانم‌های سینماگر همکارش را این گونه «تدوین» کند؟ چاره‌ای نبود؟ خب می‌گذاشتی خود آقايان این کار را بکنند که بهتر هم بلدند.

Labels: ,



[ / ]




.مطالب اين صفحه تحت قانون «حقوق مؤلفين» است. چاپ بخشی يا تمام اين صفحه تنها با اجازه نويسنده ممکن است ©