فـيـلـم‌نـوشـتـه‌هـا



Sunday, September 29, 2013

جذبه حضور

حدود ده سال پیش در مجلسی که یک مهمان خارجی اهل فرهنگ و رسانه هم حضور داشت، رضا کیانیان را به عنوان «رابرت دنیروی سینمای ایران» و بیتا فرهی را «مریل استریپ سینمای ایران» به آن مهمان معرفی کردم. این نام‌گذاری کاملاً فی‌البداهه و تواًم با مقداری شوخی و شیطنت بود که البته به نظرم تهی از واقعیت هم نیست. گذشته از مورد کیانیان که موضوع این یادداشت نیست، در مورد بیتا فرهی هنوز هم فکر می‌کنم از برخی جنبه‌ها آن توصیف بی‌راه نبود. مهم‌ترین جنبه، «جذبه حضور» است. مریل استریپ هم مثل خیلی از بازیگران بزرگ تاریخ سینما، از آن نادره‌هایی است که جدا از قدرت بازیگری، حضوری دل‌نشین و جذاب دارند؛ گاهی بدون این که کاری بکنند. نگاه، لبخند، اخم و بیش‌تر میمیک‌ها و واکنش‌های طبیعی و عادی‌شان دل‌پذیر است و به یاد می‌ماند. حتی گاهی تبدیل به یک شاخص و مهر و نشان در توصیف آدم‌های دیگر می‌شود. مثل نگاه‌های شرربار جک نیکلسنی و نجواهای مارلون براندونی و غرغرهای آنتونی کویینی و لبخندهای مریل استریپی.
بیتا فرهی از سال 1368 که با نقش به‌‎یادماندنی‌اش در فیلم هامون در سینمای ایران ظاهر شد، فیلم به فیلم پرسونای سینمایی‌اش را تثبیت کرد. او از آن بازیگرانی است که برای نقش‌های خاصی مناسب‌اند و به درد بخشی از نقش‌ها نمی‌خورند. این یک عیب نیست. بعضی بازیگران هستند که می‌شود چهره‌های بسیار متفاوت و رنگ‌به‌رنگ آن‌ها را با گریم‌های عجیب وغریب کنار هم گذاشت و به آن‌ها عنوان «هزار چهره» داد. بیتا فرهی از آن نوع بازیگران نیست. او از آن‌هاست که بیش‌تر متکی به خصوصیات ذاتی خودشان هستند. بدون این که این مشخصات، واقعاً و جداً در زندگی او واقعیت داشته باشد (شاید هم داشته باشد!) پرسونای سینمایی او شبیه زنی با پس‌زمینه آریستوکراسی (آمیخته با نوعی نظامی‌گری!)، فرهیخته و باسواد همراه با برخی جلوه‌گری‌های روشنفکرانه، محکم و قاطع و در عین حال حساس و شکننده است. زنی که شکست‌ها و موفقیت‌هایی در زندگی داشته اما دوست ندارد ضعف‌هایش را عریان کند. نگاه نافذ، حالت پره‌های بینی و لحن و لهجه‌اش که اندکی آمیخته با فرنگی‌مآبی رها و اصیل و بی‌ادا است، از عناصر اصلی این پرسوناست. به همین دلیل است که وقتی در نقش مادر عصبی یک دختر معتاد در خون‌بازی هنگام رانندگی و در شرایطی نامتعادل و کلافه، صوت فرنگی oops از دهانش خارج می‌شود، کاملاً طبیعی و پذیرفتنی است، نه ادای خارجی‌بازی. این پرسونای سینمایی شباهت بسیار به مهشید و «بانو» دارد که دگردیسی طبیعی خود را دوران جوانی تا میان‌سالی طی کرده و تقریباً مشابهی در سینمای ما ندارد.

Labels: ,



[ / ]




.مطالب اين صفحه تحت قانون «حقوق مؤلفين» است. چاپ بخشی يا تمام اين صفحه تنها با اجازه نويسنده ممکن است ©