فـيـلـم‌نـوشـتـه‌هـا



Wednesday, August 21, 2013

گوزن‌های سوخته

سینماها که در دوران انقلاب به آتش کشیده می‌شدند، با این‌که ما دوست‌دار سینما بودیم، ناراحت و نگران نمی‌شدیم. آن را یک نشانه می‌گرفتیم که انقلاب ادامه دارد و امیدوار و دل‌خوش بودیم به این‌که: عیبی ندارد، بعداً بهترش ساخته می‌شود. از طرفی آن دود و آتشی که از سینماها برمی‌خاست، یک جوری دل‌مان را هم خنک می‌کرد بابت سوختن ابتذال حاکم بر پرده سینماها در سال‌های آخر پیش از انقلاب. گرچه بهترین فیلم‌های عمرمان را هم در برخی از همین سینماها دیده بودیم و می‌دیدیم که حالا خشک و تر با هم می‌سوزد. با این حال متقاعد شده بودیم که این یک انقلاب است و نه سمینار و میزگرد و اتاق بحث و مناظره. در انقلاب، بیش از هر چیز احساسات غلیان می‌کند و امیدوار بودیم که بعدش تعقل جانشینش می‌شود، خرابی‌ها ترمیم می‌شود و فیلم‌های بهتری ساخته و نمایش داده می‌شود... و به هر حال فضای عمومی مخالفتی با سوختن سینماها نداشت.
اما تا روز 28 مرداد 57 در سینماهایی که سوخت، تماشاگری حضور نداشت و کسی همراه سینماها نسوخت. آن شب سوختن بیش از سیصد نفر در جریان آتش‌سوزی سینما رکس آبادان، مثل یک آوار بر سر ایران و انقلاب فرود آمد و شد یکی از نقطه‌های عطف آن حرکت. از همان لحظه‌ای هم که هر کسی خبر را شنید، ذهنش دنبال یافتن پاسخ این پرسش بود که بانیان و آمران و عاملان این فاجعه کیست. از آن پس تا کنون آن قدر در این باره حرف و حدیث و سند و نقل‌قول منتشر شده که واقعیت ناب در زیر تلنبارشان به‌راحتی قابل تشخیص نیست. و این البته هرچند که موضوع مهمی است، اما بحث دیگری‌ست.
نکته سینمایی‌تر در همه این سال‌ها برای سینمای ایران و پیگیران و دوستدارانش، فیلمی بود که آن روزها و شب آتش‌سوزی بر پرده سینما رکس بود. هنوز از یاد نبرده‌ایم عکس‌های فردای فاجعه از سینمای سوخته با نئون‌های نیم‌سوز آویخته و بقایای پلاکارد فیلم گوزن‌ها را بر سردر سینما. این فیلم در سینمای ایران جاودانه شده، اما رد و نشانش در پرونده این فاجعه هم ذره‌ای از اعتبار و محبوبیت این فیلمِ - حالا کلاسیک – تاریخ سینمای ایران کم نکرده است.
تقدیر تاریخی به طرز عجیبی حوادث را به هم پیوند می‌زند. 28 مرداد، از سال 1332 که کودتا علیه دولت دکتر محمد مصدق به ثمر رسید با حافظه تاریخی ملت ایران گره خورد و آتش‌سوزی سینما رکس هم در 28 مرداد 57 سوخت موتور انقلاب را چند برابر کرد و شعله‌اش بالا گرفت. در این فاصله، اتفاق دیگری هم افتاد که هم با 28 مرداد ارتباط دارد و هم به گوزن‌ها. روز 28 مرداد 1351 قرار بود به عنوان یک اعتراض به رژیم و اعلام حضور مبارزان و تداوم مبارزه، مواد منفجره‌ای در یکی از میدان‌های تهران کار گذاشته شود ولی با شناسایی شدن احمد زیبرم که این مأموریت را داشت، پس از زدوخوردی مسلحانه میان او و مأموران در محله‌ای در جنوب تهران، این طرح نافرجام ماند. درون‌مایه سیاسی گوزن‌ها که با ظرافت در زیر ظاهر داستانی دراماتیک درباره اعتیاد و انتقام و رفاقت پنهان شده، به طرزی تقدیری با حادثه 28 مرداد 1351 هم پیوندی تماتیک دارد.
28 مرداد، سینما رکس، گوزن‌ها... این هر سه از یاد ملت ایران، تاریخ انقلاب و تاریخ سینمای ایران نمی‌رود. در سالروز آن فاجعه، یاد سوختگان سینما رکس را گرامی می داریم؛ آن‌هایی که آخرین تصویرهای عمرشان پیش از مرگ، داستان قدرت و سید بر پرده بود...

سایت تخصصی واحد هنرهای تصویری حوزه هنری آبادان

Labels: ,



[ / ]




.مطالب اين صفحه تحت قانون «حقوق مؤلفين» است. چاپ بخشی يا تمام اين صفحه تنها با اجازه نويسنده ممکن است ©