فـيـلـم‌نـوشـتـه‌هـا



Friday, August 16, 2013

محقق سخت‌کوش و دقیق

فیلمشناخت ایران
(فیلم‌شناسی سینمای ایران، جلد سوم 1382 - 1373)
عباس بهارلو
نشر قطره
چاپ اول، 1392
قطع رحلی، 550 نسخه
547 صفحه، مصور
48000 تومان

غلام حیدریِ سابق و عباس بهارلوی امروز، از دقیق‌ترین و کوشاترین محققان سینمای ایران، هشت سال پس از انتشار دوره دوجلدی فیلمشناخت ایران (1372 - 1309) جلد سوم را که حاوی اطلاعات مربوط به فیلم‌های ده سال بعدی آن دوره است منتشر کرده (نسخه چندجلدی این پروژه را بیش از یک دهه قبل‌تر «دفتر پژوهش‌های فرهنگی» وزارت ارشاد منتشر کرده بود). از مقدمه کتاب چنین برمی‌آید که دو دلیل عمده مانع این تاًخیر بوده است. یکی موضوع کپی‌رایت (یا فقدان رویه‌ای که سارقان کالاهای فرهنگی را مجازات کند و تولیدکنندگان اصلی این کالاها را به حق‌شان برساند) که مؤلف را دل‌چرکین و ناامید کرده بود، زیرا حاصل کار او را بسیاری با انتشار در سایت‌ها یا در قالب‌های دیگر به یغما بردند و حتی اجازه‌ای هم نگرفتند یا خبری به او ندادند. دلیل دوم خستگی و بالا رفتن سن است (بهارلو سال‌هاست به دلیل همین قلم‌های صدتا یک غاز زدن دچار آرتروز گردن شده و گاهی نیاز به آتلی بر گردن دارد). او در مقدمه‌اش توضیح داده که در این سال‌ها امیدوار بوده جوانانی پیدا شوند و کار ناتمام او را ادامه بدهند، اما دریغ که حتی یک جوان باهمت هم پیدا نشد. این بود که چون خودش هم وسوسه و عشق به ادامه پروژه‌اش را دارد، بر ناامیدی غلبه و گردن‌درد را تحمل کرد تا جلدهای بعدی را هم تدارک ببیند. یکی از مشوقانش هم من بودم که حالا بابت این تشویق‌ها گلایه‌های دوستانه و کنایه‌های طنزآمیزش را به جان می‌خرم. واقعیت هم این است که وقتی کتاب منتشر شد و دیدم تیراژش فقط 550 نسخه است، هم حرص خوردم و چیزهایی زیر لب زمزمه کردم، و هم جگرم برای این مورخ و پژوهشگر سخت‌کوش و جان‌سخت کباب شد. حتی با این که قیمت کتاب 48 هزار تومان است، با حق‌التحریرهای ده‌پانزده درصدی، با این تیراژ شرم‌آور، چیزی که در نهایت نصیب مؤلف می‌شود به‌هیچ‌وجه تناسبی با ماه‌ها و سال‌ها زحمت جان‌کاه و گردن‌گیر و چشم‌سوز و اعصاب‌فرسای مؤلف ندارد؛ آن هم با دقتی که در بهارلو سراغ دارم که اهل سرهم‌بندی و رفع تکلیف و کار باری‌به‌هرجهت نیست. یک قلم از وسواس او را در نظر بگیرید که تصمیم گرفته مثل جلد دوم در کنار مشخصات و خلاصه داستان فیلم‌ها پوسترشان را چاپ کند. گشته و همه را پیدا کرده. بنا را بر این نگذاشته که اگر پوستر در دسترس نبود عکس فیلم را چاپ کند یا اصلاً هیچ‌کدام را چاپ نکند؛ مگر این که آن فیلم پوستری نداشته باشد.
کارهای بهارلو برایم دقیق‌ترین و قابل‌اعتمادترین منابع موجود درباره سینمای ایران هستند. با اطمینان به کتاب‌هایش مراجعه می‌کنم. حتماً غلط‌های بسیار اندکی هم دارد که حاصل خطاهای گریزناپذیر انسانی است؛ حاصل درد گردن و خستگی چشم و روح آزرده. اما این تعداد خطا در کتابی که میلیون‌ها اسم در آن آمده (و فهرست نام‌هایش بیش از شصت صفحه است) قابل چشم‌پوشی است. زیرا حتی در معتبرترین مراجع و منابع هم از این جور غلط‌ها پیدا می شود.
در این کتاب مشخصات و خلاصه داستان 1124 فیلم یک دهه آمده است. با توجه به افزایش تولید در این ده سال، و مفصل‌تر شدن تیتراژها، این حجم طبیعی است. در جلد اول 1194 فیلم محصول 48 سال در 664 صفحه و در جلد دوم 393 فیلم محصول 15 سال در 488 صفحه پوشش داده شده بود. روال کار و ساختار و شکل و شمایل این جلد هم دقیقاً مثل دو جلد اول است (البته جلد اول چند صفحه عکس رنگی هم از فیلم‌ها داشت که دو جلد بعدی ندارند) و حتی طرح جلد آن‌ها هم – منهای تفاوت رنگ اندک – می‌تواند به راحتی اشتباه گرفته شود و باید برای تشخیص آن‌ها حتماً به نوشته‌های جلدشان توجه کرد.
نگارنده به عنوان یکی از کسانی که به این جور منابع نیاز دارد و میانه‌ای هم با رفع تکلیف و کارهای سرهم‌بندی‌شده ندارد از همت و پشتکار و دقت غلام‌عباس حیدری‌بهارلو در طول سه دهه گذشته سپاسگزار است و به‌خصوص بابت تداوم تلاشش در انتشار فیلمشناخت‌هایش دست او را می‌بوسد.

Labels: ,



[ / ]




.مطالب اين صفحه تحت قانون «حقوق مؤلفين» است. چاپ بخشی يا تمام اين صفحه تنها با اجازه نويسنده ممکن است ©