فـيـلـم‌نـوشـتـه‌هـا



Friday, August 17, 2012

بازخوانی آن روزها

درباره «گفت‌وگو با انقلاب»

روبرت صافاریان تا به حال فیلم‌های دیگری هم درباره انقلاب ساخته و از دیگران هم در این زمینه کم فیلم ندیده‌ایم، اما گفت‌وگو با انقلاب یکی از متفاوت‌ترین مستندها در این زمینه است که دریچه تازه‌ای از موضوعش را به روی بیننده باز می‌کند. بر خلاف فیلم‌های دیگر صافاریان که تصویرهایی گاه خشک و عبوس از موضوعش ارائه می‌دهند، این یکی فیلمی توأمان شاعرانه/ خلاقانه/ تحلیلی/ زیبایی‌شناسانه است. زمانی سانتیاگو آلوارز جمله‌ای با این مضمون گفته بود: چندتا عکس، یک قطعه موسیقی و یک میز مونتاژ به من بدهید تا یک فیلم بسازم. منظور این مستندساز مشهور کوبایی تأکید بر نقش مهم و خلاقه تدوین در فیلم مستند است. گفت‌وگو با انقلاب نتیجه یک طرح و ایده خلاقانه و اجرای درست آن درباره موضوعی بارها کارشده است. صافاریان با استفاده از تصویرهای دو مستند شناخته‌شده درباره روزهای انقلاب – برای آزادی (حسین ترابی) و تپش تاریخ (اصغر فردوست و داود کنعانی) – و تعدادی از عکس‌های بارها دیده شده آن دوره از عکاسان شناخته‌شده (که البته این شناخته‌شده بودن یا نبودن نقشی در نتیجه کار ندارد) نگاهی تازه به انقلاب انداخته و در واقع از زاویه‌ای متفاوت، آن را بازشناسی کرده است. فیلم در چند بخش «تنظیم» شده؛ از جمله: نشانه‌شناسی (با توضیح عناصر و مفاهیمی از تصویرهای انقلاب مانند: آتش، جمعیت، مشت، فریاد، خون، جسد، اسلحه و...)، صحنه (خیابان و...)، جزییات (چیزهایی که دیده نشده، حاشیه‌ها، تحلیل عکس‌ها، داستان‌های پشت هر عکس و...)، واسازی یک فیلم (که البته منظور بازسازی است) و اتفاقأ در همین بخش، فیلم‌ساز استراتژی خود را به‌وضوح توضیح می‌دهد و عنوان فرعی این بخش که می‌گوید «سینماگران روس معتقد بودند سینما یعنی مونتاژ»، روایت دیگری از همان جمله معروف سانتیاگو آلوارز است. گفت‌وگو با انقلاب حاصل یک ایده خلاقانه، یک طرح تدوینی هدفمند، ذهنی به‌سامان و منسجم، مقداری عکس و تصویر متحرک و چند قطعه موسیقی است. کاری که صافاریان در این بخش از فیلمش با تکه‌هایی از فیلم تپش تاریخ می‌کند، توضیح همان تئوری معروف تدوینی کولشف است که به اشکال مختلف توسط ایزنشتین و ورتف و بسیاری دیگر از فیلم‌سازان روس آن دوران نیز تئوریزه و به کار گرفته شد. با این رویکرد، حتی همان فصل‌های آغاز فیلم صافاریان را نیز می‌توان از نو و بارها بازخوانی کرد و به نتایج دیگری رسید؛ بستگی به نگاه بیننده و مفسر این تصویرها دارد.

Labels:



[ / ]




.مطالب اين صفحه تحت قانون «حقوق مؤلفين» است. چاپ بخشی يا تمام اين صفحه تنها با اجازه نويسنده ممکن است ©